Działalność nierejestrowana 2025. Jak zacząć? Jak prowadzić?

Pierwsza rzecz jaką chcę Ci powiedzieć przechodząc do tematu to to, że myśląc o działalności biznesowej, niezależnie w jakim charakterze, musisz wyrobić sobie nawyk zaznajamiania się z przepisami. Jako prawniczka z wykształcenia powiem Ci, że wcale nie są one takie straszne. Szczerze mówiąc, ich opracowania na różnych portalach bywają dużo bardziej przerażające i niezrozumiałe! Dlatego, jeśli pytasz mnie jak masz te przepisy poznać, to ja Ci mówię – ze źródła! Z ustawy!

Prawo przedsiębiorców (dalej będę czasem używać skrótu „PP”) to jedna z wielu ustaw jakie pewnie będą Cię obowiązywać jeśli zdecydujesz się prowadzić biznes. Ale na początek jest ona najważniejsza i totalnie podstawowa.

Jej wiarygodną treść zawsze szybko odnajdziesz na rządowej stronie ISAP, czyli w Internetowym Systemie Aktów Prawnych. Link bezpośredni do ustawy Prawo przedsiębiorców znajdziesz tutaj.

Dopiero jeśli nie rozumiesz czegoś co jest napisane w ustawie, szukaj w sieci rozszerzenia wiedzy i odpowiedzi na Twoje konkretne pytania.

Działalność nierejestrowana powstała po to, by:

dać Ci możliwość przetestowania pomysłu na biznes,
jako sposób na dorobienie sobie na drobnej działalności,
jako początek drogi startowej do regularnego biznesu.

O tym, że możesz prowadzić działalność nierejestrowaną i warunki jakie musisz spełnić by było to legalne mówi artykuł 5 ustawy Prawo przedsiębiorców. Jego ustęp 1 brzmi następująco.

„Nie stanowi działalności gospodarczej działalność wykonywana przez
osobę fizyczną, której przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207 oraz z 2023 r. poz. 1667), i która w okresie ostatnich 60 miesięcy nie wykonywała działalności gospodarczej.”¹

Jeśli spełnisz warunki opisane powyżej Twoja działalności nie będzie uważana za działalność gospodarczą wobec czego nie będzie podlegała konieczności rejestracji.

Warunki prowadzenia działalności nierejestrowanej

Czyli! Możesz prowadzić działalność bez rejestracji jeśli:

A) Jesteś osobą fizyczną.

Na 99,99% jesteś ? Chyba, że jesteś botem albo spółką albo fundacją albo jeszcze kilkoma innymi, ale jeśli rejestracja działalności to dla Ciebie synonim rejestracji jednoosobowej działalności gospodarczej no to najpewniej jesteś osobą fizyczną.

B) Przychód należny z tej działalności nie przekracza w żadnym miesiącu 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia.

Tutaj jest kilka wątków, które warto podkreślić.

Po pierwsze, mowa o przychodzie.

Przychód to nie to samo co dochód. Przychód, czyli pieniądze, które wpłynęły od klienta, które są zwykle ceną Twojego produktu. Dochód to to co zostaje Ci w kieszeni po odliczeniu kosztów – czysty zysk 🙂

Przychód a dochód – Myślisz, że zarabiasz a nie zarabiasz.

Nie ocenia się kondycji firmy po przychodzie, bo można mieć koszty wyższe od niego i wtedy co z tego, że klient zapłacił za Twój produkt 100 złotych, skoro koszty poniesione przez Ciebie by go sprzedać wynoszą 150 złotych. Jesteś 50 złotych w plecy, mimo pięknego stuzłotowego przychodu.

Problem w tym punkcie pojawia się dla osób, które chcą prowadzić np. sklep. W takiej branży łatwo „wyczerpać” ten przychód, bo powiedzmy, że sprzedasz w miesiącu X przedmiotów za równowartość wspomnianej w przepisie kwoty. Niestety Twój dochód to pewnie raptem niewielki procent (10%? 20% w niektórych branżach nawet 5%) ceny. Przeciwnie sprawa ma się w biznesie usługowym, gdzie koszty potrafią stanowić dużo niższy ułamek przychodu.

Podsumowując, przepis ten daje zdecydowane „fory” niskokosztowym biznesom z dużą marżą.

Po drugie, chodzi tutaj o przychód należny!

Ustęp 6 artykułu 5 mówi, że:

„Przez przychód należny, o którym mowa w ust. 1, rozumie się kwoty należne,
choćby nie zostały faktycznie otrzymane, po wyłączeniu wartości zwróconych
towarów, udzielonych bonifikat i skont.„²

Warto o tym pamiętać i też odpowiednio dostosować model biznesowy do tego przepisu.

Po trzecie, miesięczny limit przychodu…

…dla działalności nierejestrowanej to 75% kwoty minimalnego wynagrodzenia. W momencie ostatniej aktualizacji tego posta (maj 2025) kwota minimalnego wynagrodzenia wynosi 4666 złotych. Aktualną kwotę znajdziesz tutaj.

Limit przychodu dla działalności nierejestrowanej to obecnie 3499,50 złotych.

Tyle przychodu (miesięcznie!) może wygenerować Twój biznes bez konieczności rejestracji.

C) W okresie ostatnich 60 miesięcy (5 lat) nie wykonywałaś/eś działalności gospodarczej.

Jak wynika z tej części przepisu, ustawodawca przeznaczył opcję prowadzenia działalności bez rejestracji tylko dla osób, które startują z biznesem pierwszy raz bądź po dłuższej przerwie.

Jeśli Twoja działalność gospodarcza w powyższym okresie była zawieszona, to też się liczy (ponieważ nie była wykonywana :)).

Kto nie może prowadzić działalności nierejestrowanej? Kogo prawo ogranicza?

Wydawać by się mogło, że wszystko super, spełniam warunki, ruszam do działania! Niestety, rządzący, uchwalając ustawę Prawo przedsiębiorców, przewidzieli wyjątki od tej zasady.

Są pewne grupy osób, którym w inny sposób prawo ogranicza wykonywanie działalności nierejestrowanej np. osoby bezrobotne, niepełnoletnie, rolnicy (Art. 6 PP) i inne.

Są też pewne typy działalności, której nie możesz wykonywać w formie nierejestrowanej.

Działalność wymagająca koncesji, zezwoleń albo wpisu do rejestru działalności regulowanej. Tutaj znajdziesz szczegółowe informacje na ten temat
Spółka cywilna (Ustawa PP art. 5 ust. 5 wprost wyłącza możliwość prowadzenia działalności nierejestrowanej w ramach umowy spółki cywilnej.)
Niektóre zawody.

W tym miejscu chcę Cię uczulić, że są pewne zawody, które niekoniecznie mogą być wykonywane w ramach działalności nierejestrowanej. Chodzi o profesje, do których świadczenia jest niezbędny np. wpis do zawodowego rejestru, który z kolei wymaga prowadzenia działalności gospodarczej.

Niestety, nie jestem w stanie opracować tutaj ich pełnej listy, bo musiałabym uważnie przeczytać wszystkie ustawy dotyczące wszystkich zawodów, jakie w Polsce istnieją.

Chciałabym tylko, aby w tym miejscu zapaliła Ci się pomarańczowa lampka. Sam/a najlepiej wiesz, jakie są wymagania prawne dotyczące działania w Twoim zawodzie. Zwróć więc uwagę na to, czy wśród nich nie ma wymogu prowadzenia działalności gospodarczej.

Jeśli jest, dowiedz się w organie odpowiednim dla Twojego zawodu, o jaką definicję działalności gospodarczej w Twoim przypadku chodzi. To pozwoli Ci podjąć odpowiednią decyzję odnośnie do tego, czy możesz wykonywać swoją pracę w ramach działalności nierejestrowanej.

Spełniam warunki do prowadzenia działalności bez rejestracji – i co dalej?

Możesz działać! Zastanów się jaki model biznesowy pozwoli Ci spełnić warunki prowadzenia działalności nierejestrowanej a jednocześnie jak najlepiej przetestuje Twój pomysł na biznes i pozwoli Ci się rozkręcić.

Co jeśli przekroczę w danym miesiącu limit przychodu?

Twoja działalność staje się działalnością gospodarczą od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie tej kwoty. (art. 5 ust. 3 PP).

W ciągu 7 dni od dnia, w którym nastąpiło przekroczenie musisz złożyć wniosek o wpis do CEIDG. (art. 5 ust. 4 PP).

Z jednej strony to super – Twój biznes się rozkręcił! Gorzej jeśli to był tylko chwilowy skok i wiesz, że w kolejnych miesiącach już nie będzie tak różowo. Jeśli przewidujesz taki scenariusz zadbaj o strategiczne podejście w modelu biznesowym. Może wprowadź ograniczenie w ilości sprzedawanych produktów/usług? Może odpowiednio ustaw ich premiery tak by rozłożyć przychody równomiernie i wiedzieć, że nie przekroczysz granicznej kwoty?

Co jeśli moja działalność nierejestrowana generuje przychód niższy niż limit, ale i tak chcę ją zarejestrować, płacić składki ZUS itp.?

Nie ma przeszkód. Możesz ją normalnie zarejestrować.

Zgodnie z art. 5 ust. 2 PP: „Osoba wykonująca działalność, o której mowa w ust. 1, może złożyć wniosek o wpis do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej. Działalność ta staje się działalnością gospodarczą z dniem określonym we wniosku.”³

Obowiązki w działalności nierejestrowanej

Pomimo tego, że prowadzenie działalności nierejestrowanej wiąże się ze znacznie mniejszą liczbą obowiązków niż przy jednoosobowej działalność gospodarczej, nie znaczy to jednak, że nie ma ich wcale. Oto niektóre z nich:

Prowadzenie ewidencji sprzedaży

Jednym z ważnych i również przydatnym obowiązkiem jest prowadzenie ewidencji sprzedaży za dany dzień. Wynika on z ustawy Prawo przedsiębiorców (art. 109 ust. 1 ustawy o VAT), który brzmi następująco:

„Podatnicy, u których sprzedaż jest zwolniona od podatku na podstawie art. 113 ust. 1 i 9 albo art. 113a ust. 1, są obowiązani prowadzić ewidencję sprzedaży za dany dzień, nie później jednak niż przed dokonaniem sprzedaży w dniu następnym.”

Możesz teraz mieć taką myśl, że „czemu w ogóle mówimy o ustawie o VAT? Jak się tam znaleźliśmy!?”. No właśnie. To, że twoja działalność nie wymaga rejestracji, nie znaczy że nie będzie „działalnością gospodarczą” w rozumieniu innych przepisów… Rozwinę ten wątek w jednym z kolejnych artykułów.

Rozliczenie podatku PIT

Nie ulega wątpliwości, że od każdego uzyskanego dochodu musisz odprowadzić podatek PIT (podatek dochodowy od osób fizycznych).

Działalność nierejestrowana nie jest tu wyjątkiem. Dochód z niej uzyskany powinien być opodatkowany zgodnie z zasadami ogólnymi według skali podatkowej.

Dobra wiadomość jest taka, że nie musisz się martwić tym tematem co miesiąc, tak jak to jest przy zarejestrowanej jednoosobowej działalności gospodarczej, w której odprowadzasz zaliczki na podatek dochodowy. Przy działalności nierejestrowanej nie masz obowiązku odprowadzania tych zaliczek.

Wystarczy, że rozliczysz się z podatku raz w roku, przy okazji wypełniania zeznania PIT-u rocznego w terminie do 30 kwietnia kolejnego roku.

To rozwiązanie ma jednak swoją ciemną stronę: jeśli podatek występuje, to samodzielnie musisz odkładać pieniądze na uregulowanie zobowiązania. Po roku może się zebrać niezła suma do odprowadzenia do urzędu skarbowego!

Dlatego lepiej na bieżąco monitorować przychody, koszty oraz dochody i sukcesywnie odkładać środki na uregulowanie podatku na koniec roku.

Dochody z działalności nierejestrowanej rozlicza się w formularzu PIT-36.

Przestrzeganie praw konsumentów

Jeśli czytasz mojego bloga już od jakiegoś czasu to wiesz, że jest kilka definicji przedsiębiorcy i to, że nie podpadasz pod tę z ustawy Prawo przedsiębiorców, która pozwala prowadzić działalność bez rejestracji, nie oznacza, że nie spełniasz innych.

Czym jest przedsiębiorczość? Różne definicje

Z perspektywy działalności nierejestrowanej bardzo istotna jest definicja przedsiębiorcy, która wynika z art. 43¹. Kodeksu cywilnego.

„Przedsiębiorcą jest osoba fizyczna (…) prowadząca we własnym imieniu działalność gospodarczą lub zawodową.„⁴

Czemu to dla Ciebie ważne? Otóż prowadząc działalność bez rejestracji, jesteś traktowany na gruncie Kodeksu cywilnego jako przedsiębiorca i masz z tego tytułu obowiązki!

Chodzi tu między innymi o obowiązki wobec klientów związane np. z reklamacjami, odstąpieniem w terminie 14 dni od umowy zawartej na odległość, koniecznością posiadania regulaminu sklepu internetowego itd.

Jeśli prowadzisz działalność nierejestrowaną, koniecznie musisz się rozeznać w tych obowiązkach tak samo, jak gdybyś prowadził jednoosobową działalność gospodarczą.

Wystawianie faktur/rachunków na żądanie kupującego

To obok składek na ubezpieczenia społeczne jeden z najgorętszych tematów dotyczących działalności nierejestrowanej. Czy można wystawiać faktury/rachunki? Czy trzeba?

Po pierwsze, z ustawy Prawo przedsiębiorców nie wynika generalny obowiązek wystawiania rachunków ani faktur, ale to dobra praktyka.

Po drugie, jeśli klient zażąda wystawienia faktury lub rachunku, to musisz to zrobić. Nawet jako osoba prowadząca „tylko” działalność nierejestrowaną.

Ochrona danych osobowych

Zasady ochrony danych osobowych, znanych Ci pewnie pod hasłem „RODO” dotyczą każdego, kto przetwarza dane osobowe w związku z prowadzoną działalnością, nie tylko gospodarczą! Dlatego prowadząc działalność nierejestrowaną również musisz się do nich stosować.

Rozliczenie podatku VAT

W podpunkcie o ewidencji sprzedaży za dany dzień wspominałam już, że jako osoba prowadząca działalność nierejestrowaną, mimo że wydaje się to nieintuicyjne, musisz zainteresować się treścią ustawy o VAT, ponieważ Cię ona obowiązuje!

I to oznacza dwie rzeczy:

albo będziesz podatnikiem, który korzysta ze zwolnienia podatkowego ze względu na wartość sprzedaży,
albo nie.

TAK.

W związku z niskim limitem przychodów dla działalności nierejestrowanej prawdopodobnie obejmie Cię zwolnienie podatkowe ze względu na wartość sprzedaży. Art. 113 ust 1 ustawy o podatku od towarów i usług mówi, że:

„Zwalnia się od podatku sprzedaż dokonywaną przez podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium kraju, u którego wartość sprzedaży, z wyłączeniem podatku, nie przekroczyła w poprzednim ani bieżącym roku podatkowym kwoty 200 000 zł.”

NIE.

Natomiast! Istnieje cała lista branż, które są wyłączone z tego zwolnienia. Oznacza to, że mimo nieprzekroczenia wyżej wspomnianego limitu muszą dokonać rejestracji jako czynny podatnik VAT. I niestety jest to niezależne od tego, w jakiej formie prowadzisz działalność, i działalności nierejestrowanej też to dotyczy.

Pełna lista branż, których nie dotyczy zwolnienie podatkowe ze względu na wartość sprzedaży, znajduje się w art. 113 ust. 13 ustawy o podatku od towarów i usług.⁵

Jeśli w ramach swojej działalności nierejestrowanej zajmujesz się chociaż jedną z tych rzeczy (np. doradztwem albo świadczysz usługi jubilerskie), musisz dokonać rejestracji jako czynny podatnik VAT i rozliczać ten podatek na ogólnych zasadach.

W razie wątpliwości, czy zwolnienie z VAT-u Cię obejmie, czy nie, nie ryzykuj – udaj się po poradę do swojego urzędu skarbowego lub do księgowego!

Posiadanie i korzystanie z kasy fiskalnej

Jest to na tyle rozległy temat, że wkrótce poświęcę mu osobny artykuł.

W skrócie, odpowiedź brzmi: być może musisz posiadać i korzystać z kasy fiskalnej.

Świadczenie usług w ramach działalności nierejestrowanej

Znowu, jest to na tyle długi temat, że poświęcę mu wkrótce osobny artykuł.

W skrócie, jeśli przedmiotem Twojej działalności są usługi, to obowiązek odprowadzenia składek na ubezpieczenia społeczne spada na Twojego kontrahenta. Ponieważ podlegasz (z małymi wyjątkami) tym ubezpieczeniom jako zleceniobiorca!

Gdzie trzeba się nagimnastykować prowadząc działalność bez rejestracji?

stworzyć taki model biznesowy, który ma jak najmniejsze koszty i jak największą marżę na produkcie,
odpowiednio rozegrać ilość klientów i wysokość przychodu każdego miesiąca, by niechcący nie przekroczyć limitu dla działalności nierejestrowanej,
należy pamiętać, że mowa o przychodzie należnym! Tutaj też musisz dostosować model biznesowy tak by zmniejszyć ryzyko, że przekroczysz przychód należny, a w rzeczywistości nie będziesz mieć pieniędzy na pokrycie bieżących zobowiązań wynikających np. z konieczności zarejestrowania działalności.

Działalność nierejestrowana to dopiero początek!

Działalność nierejestrowana, mimo swoich ograniczeń, jest fantastycznym rozwiązaniem dla tych, którzy chcą postawić pierwsze kroki w biznesie i zrobić to bez zbędnych formalności.

Możliwość legalnego testowania pomysłów, zdobywania doświadczenia i przede wszystkim, zarobienia pierwszych pieniędzy sprawiają, że ta forma działalności biznesowej jest w mojej opinii prawdziwym katalizatorem dla rozwoju przedsiębiorczości w Polsce.

Cieszę się, że ta instytucja istnieje i mam nadzieję, że coraz więcej osób będzie z niej korzystać. A może już z niej korzystacie? Jeśli tak, to trzymam za Was mocno kciuki!

Pamiętajcie jednak, że działalność nierejestrowana to tylko ułatwienie startu – nie sposób na działanie w nieskończoność! (Chyba, że taki masz plan i Ci to wystarcza, to wtedy proszę bardzo :))

Niech działalność nierejestrowana będzie dla Ciebie początkiem pasa startowego do czegoś większego – do pełnowymiarowego biznesu, który będzie dla Ciebie (a może i kiedyś dla Twoich wnuków) źródłem satysfakcji i stabilnych dochodów!

Zdjęcie główne autorstwa oh.storytellers

Kasia Pszonicka

Biznesowa edukatorka. Z wykształcenia prawniczka. Zdobywała doświadczenie m.in. w jednej z czterech największych firm doradztwa podatkowego na świecie oraz w globalnie rozpoznawanych NGOs. Posiadaczka Profesional Certificate z Innowacji i Przedsiębiorczości z Uniwersytetu Stanforda. Blog pszonicka.pl prowadzi od 2012 roku.

Działalność nierejestrowana 2025. Jak zacząć? Jak prowadzić?